Hint Mitolojisinde Tanrı ve Tanrıçalar

Mitoloji her toplumda bir şekilde yer edinmiştir. Eski toplumların ise hemen hemen hepsinde bir şekilde bu mitoloji yer almaktadır. Bizim tarafımızdan en çok bilinenler bize, yakın olduğu için Yunan ve Roma olsa da Hint mitolojisi de en derin ve karışık mitolojiden biridir. İnsanların açıklayamadığı her türlü olguya kendinden üstün bir şeyin yarattığı veya sorumlu olduğu şekilde açıklamaya çalışması normal karşılayabileceğimiz bir durum.

Genel hatları ile çok detaylara girmeden Hint mitolojisnde yer alan tanrıları kopipeyst edelim bakalım.

Ek olarak, Tanrılar mitolojinin sadece bir bölümüdür. Kesinlikle tamamı değil bu yaptığımız liste de tanrıların tamamı değil.

Tanrı konusu da ayrı bir parantez açılması gerekir. İnanış kişiye ve topluma özgü bir olgudur. Genel kabul gören tek tanrılı inanışlar olsa da, inanılan her şeyi kabul etmek ve doğru olduğunu, dalga geçilmeyecek bir olgu olduğunu ve en önemlisi kutsal olduğunu koşulsuz bir şekilde kabul etmek şarttır.

Başlangıç; Trimurti

Hint inanışına göre üç büyük tanrı vardır: var eden Brahma, koruyan Vishnu ve yok eden Şiva. Bu üç tanrı, “üç biçimli” anlamına gelen ve çoğu zaman üç başlı bir vücutla resmedilen Trimurti ortak adıyla anılırlar.

  1. Brahma

Brahma, Hindu dininde yaratılışın tanrısıdır. Hint Mitolojisinde tanrıların en üst tabakasında bulunan üç Tanrıdan birisidir. Brahma, bütün her şeyin yaratıcısı olarak Tanrı Brahma gösterilir ve bir Brahma günü ve gecesinin 8.640.000.000 yıl olduğu söylenir. Vedalar’da tanrı Brahma’nın ezelî ve ebedî, zaman ve mekândan münezzeh, doğurulmamış, insanlar tarafından idrak edilemeyen bir varlık olduğundan da bahsedilir. Evren Brahma’nın “Om” (Aum) sözüyle (sesiyle) yaratmıştır ve bu ses her yerde ve her şeyde tınlamaktadır. Her şeyin özünde vardır, insanların içindeki ruh olarak vardır. Gerçekte var olan aslında sadece Brahma’dır ve bütün her şey ondan türemiştir.

  1. Vishnu (Vişnu)

Vişnu, Veda metinlerinde ilahi varlığa verilen isimlerden birisidir. Vaisnavalar onu her şeyin yaratıcısı olarak tanırlar. Dünya var olmadan önce daha hiçbir yarı tanrı, güneş, ay ve diğer yıldızlar yokken, Vişnu kendi ezeli ve ebedi zatıyla vardır.

  1. Şiva

Yaratma, yok etme ve yeniden yaratma tanrısıdır. Her ne kadar yok etmeyi temsil etse de, olumlu bir güç olarak görülür (Kötülüğün Yok Edicisi).

  1. Dyaus

Dyaus, gökyüzü tanrısıdır. İsminin anlamı, “gökyüzü” ya da “cennet” demektir. O, gökyüzünün kendisidir ve eski Yunan mitolojisindeki Zeus gibi tüm tanrıların babasıdır.

  1. Agni

Ateş tanrısı Agni, Rg Veda içinde yer alan 33 tanrıdan biridir. Dyaus (Gökyüzü) ve Prithivi’nin (Yeryüzü) oğludur. Agni, ateşin kişileştirilirmiş halidir. Ancak onun insani görünümü gelişmemiştir. Agni, alev saçlı, sivri çeneli, kızıl sakallı ve altın dişli olarak betimlenir. Kurbanın Efendisi, Zenginliğin Efendisi, Evin Efendisi, Ormanın Mutlak Efendisi, Kuvvetin Oğlu, Bütün Yaşamın Efendisi, İnsanların Elçisi, Kırmızı Atların Efendisi, Hazinelerin Efendisi, Yeşil Arazinin Efendisi, Bütün İnsanların İmparator Efendisi, Mutluluğun ve Kahraman Kuvvetin Efendisi, Büyükbaş Hayvanların Efendisi, Düşmanlarla Savaşanların Efendisi, Işığın Efendisi, Amrita’nın Efendisi isimleriyle anılır.

  1. Chandra (Çandra)

Ay, tanrısıdır. Parlak, aydınlık anlamında Sanskritçe bir sözdür. Tanrı, on atın çektiği bir arabada oturmuş, başı ayçayla süslü olarak betimlenir. Kimi zaman kozmik tanrı Purusa’dan, kimi zaman okyanusun dalgalanmasından ya da Pracapati’nin gökle birleşmesinden doğduğu söylenen bu tanrı, sonunda kral Soma ile özdeşleştirildi ve ay hanedanının kurucusu olarak yıldız mitolojisindeki yerini aldı. Değişik evreleri uğurlu ya da uğursuz olarak kabul edildiğinden ve ay tutulması büyük felaketlerin habercisi iblis Rahu’ya mal edildiğinden, yaşamın ve ölümün simgesidir.

  1. Brihaspati

Rigveda tanrılarından kurbancı ve aracı tanrı. Kelamın efendisi ve Eskilerin Kralı gibi ünvanlarla da anılan Brihaspati’ye bir çok eser mal edilir.

  1. Bahuchara Mata

Hindu bereket tanrıçasıdır. Elinde bir kılıç ve Horoza biner bir şekilde tasvir edilir ve Gucerat eyaletinde Becharaji bölgesinde tapınağı vardır.

  1. Sarasvati

Sarasvati, öğrenme ve bilgeliğin tanrıçasıdır. Bahar mevsiminin beşinci gününe ve Hint takvimindeki Maagh ayının da beşinci gününe denk gelen Vasant Panchami (Bahar Bayramı), ona adanmıştır. Festivalde bolca kullanılan sarı renk; hem tanrıça Sarasvti’nin, hem de hardal çiçeklerinin rengidir. Halk, Sarasvati-puja yaparken bu nedenle sarı renkte giysiler giyer ve sarı renkte tatlılar yer.

  1. Lakşmana

Lakşmana, Rama’nın erkek kardeşi ve yakın arkadaşı, Ramayana destanındaki kahramanlardan biridir. Çoğu Hinduizm okulları Lakşmana’nın yedinci avatarın bir parçası olduğuna inanırlar, onlara göre Rama temel avatarken Lakşmana ikincil formdur. İsmi Lakşman veya Laxman olarak da yazılabilir.

  1. Hanuman

Hanuman, maymun bir Hint tanrısıdır. Vişnu’nun avatarlarından biri olan Rama’ya karısı Sita’yı kurtarmasında yardım eden bir vanaradır. Bhakti’nin zirvesini sembolize eder ve kimilerine göre Şiva’nın avatarlarındandır. Daha çok Vayu deva yani rüzgâr tanrısının oğlu olarak tanınır. Bazı akademisyenlere göre Çin mitolojik karakteri Sun Wukong’dur.

  1. İndra

İndra Hinduizm’de havanın ve savaşın tanrısı, Cennet veya Swargaloka’nın Tanrısıdır. Hint-dışı geleneklerde de yer alan önemli bir figürdür. Kuraklık ve karanlıkla mücadele eden tanrıdır. İndra gökyüzünün kişiselleştirilmiş halidir. Veda tanrıları arasında birinci sırayı almasına rağmen “yaratıcı” bir vasfı yoktur. Güçlü ve savaşçı bir tanrıdır. Gökten yağdırdığı yağmur ile kuraklığı yok eder. Şimşek onun silahıdır. İndra, yıldırımlar yağdırarak dağları devirir dağların içindeki suları tutsak eden canavarı öldürürdü. Eski Hindular bitkilerin büyümesini sağlayan yağmurları getiren ilk fırtınaları böyle açıklıyorlardı.

  1. Krişna (Krishna)

Brahmanizm’in en ünlü kişiliği “Krishna”dır. Krişna, Vişnu’nun 8. reenkarnasyonudur. Krişna, Brahma ile birleşmiş bir “yol gösterici” olarak kabul edilir. Krişna’nın sözleri doğrudan Brahman’ın sözleridir; o hiçbir şeyi kendi nefsinden söylemez. Hinduizmin yanı sıra Jainizm, Budizm gibi dinlerde de Krişna’ya rastlanır. Bununla birlikte Krişna’nın rolü veya hikâyesi bu dinlerde değişiklik gösterir.

  1. Ganeşa (Ganeş)

Ganeşa, Hindu’ların fil başlı tanrısıdır. Hinduizm’deki en tanınmış ve saygı duyulan Tanrı temsillerinden birisidir. Şiva ve Parvati’nin ilk doğan oğludur. Bharati, Riddhi (bilgi anlamına gelir) ve Siddhi’nin (“mükemmeliyet”) eşidir.

  1. Parvati (Uma)

Hint mitolojisinde Parvati, Şiva’nın karısıdır. Parvati’nin derisi altındandır, ışığı ve güzelliği temsil eder. Anneye tapınma, Devi Maa, Devi Uma veya Maya olarak adlandırılır. Devi, büyük anne, evrensel anne’dir.

  1. Durga

Durga, Hindular’ın en önemli tanrıçasıdır. 10 kollu ve çok uzun boylu olarak tasvir edilen tanrıçanın, her kolunda düşmanları yok eden bir silahı olduğuna inanılır. Durga, Hint mitolojisinde tanrıça Sakti’nin temel biçimlerinden biri. Parvati ve Uma (nazlı), Beravi (korkunç), Sati (vefakâr es), Gori (parlak), Kali (siyahî), gibi adlarla da anılır. Durga, tanrı Şiva’nın karısıdır. Kötü ve kan dökücü bir karakteri vardır. 6 Ekim, Tanrıça Durga ve Lord Rama’nın şeytanlara karşı kazandığı zaferin kutlandığı kutsal gündür.

  1. Varaha (Varahi)

Varaha, Vişnu’nun domuz şeklindeki üçüncü avatarıdır. Rivayete göre Dünyayı (prthivi) alıp kozmik okyanusun dibine götüren Rakşasa (iblis) Hiranyakşa’yı yenmek için ortaya çıkmıştır. Sonunda galip çıkan Lord Varaha ile Hiranyakşa’nın arasındaki savaşın bin yıl sürdüğüne inanılır. Varaha uzun dişlerinin arasında taşıyarak Dünyayı okyanustan çıkarır ve evrendeki yerine geri getirir. Vişnu bu avatarında iken Prithvi (Bhudevi) ile evlenmiştir.

  1. Soma

Soma, insanları sarhoş etmekle birlikte aslında içenlere ölümsüzlük veren bir amritadır. (nektar,öz) Ayrıca Amrita sadece tanrılar tarafından içilmektedir tıpkı Yunan mitolojisindeki nektar gibi. Soma, elinde keskin ve korkunç silahlar tutar. Bir yayı ve bin oku vardır. Bir atın çektiği göksel arabasına binmektedir.

  1. Narasimha (Narasingh, Narasinga)

Narasimha (insan-aslan) Hinduizm’in Puranalarına göre Vişnu’nun bir avatarıdır. Bu avatar yarı insan yarı aslandır. Gövdesi ve bacakları insan gövdesidir ama yüzü aslan yüzüdür ve pençeleri vardır. Özellikle Güney Hindistan’da olmak üzere önemli sayıda Vaişnava grup tarafından tanrı olarak tapınılan Narasimha, özellikle kendine inananları gerektiğinde savunan ve koruyan Vişnu’nun bir biçimi olarak “Büyük Koruyucu” olarak da anılır.

  1. Ganga

Ganj (Ganga) Nehri’nin tanrısıdır. Hindular, nehri Tanrıça Ganga’nın kişileştirilmiş formu olarak kabul ederler ve bu nedenle insanlar nehre taparlar. İnanışa göre bu sudan bir yudum bile içmeden ölmek tamamlanmamış bir hayattır. Hintliler bu nehrin onları tüm günahlardan ve kötülüklerden arındırdığına inanırlar. Ruhsal olarak yeniden dirilişin bu nehre atılan ölülerin küllerinden yükseleceğine inanılmaktadır.

  1. Naga

Hint mitolojisinde insan yüzlü, kobra enseli ve yılan kuyruklu yarı tanrı Nagalar sıklıkla tasvir edilmektedir. Vişnu’nun reenkarnasyonlarından birisidir. Dişilerine de Nagi denilmektedir.

  1. Kaliya

Kaliya, Hint mitolojisinde Vrindavan’da Yamuna nehrinde yaşayan zehirli bir Nāgadır. Yamuna’da etrafındaki su dört fersah boyunca zehirle kaynar. Yanına hiçbir hayvan yanaşamaz ve nehir kenarında yalnızca bir tek Kadamba ağacı vardır.

  1. Kali

Kali, kana susamış vahşi tanrıça olarak adlandırılır. Bu tanrıça kendisine ibadet edenleri koruyan ana tanrıçadır ve ebedi bir kozmik güç verir. Gerçek Puja seremonisi gece yarısında yapılır, kutlamalar dişil bir ruhsallık atmosferi taşır.

  1. Nandi (Nandhi)

Nandi Hinduizm’in ana tanrılarından biridir. Hint mitolojisinde Nandhi, okyanusun çalkalanması ile ortaya çıkan kutsal inek Surabhi ile bilge Kashyapa’nın oğullarıdır. Şiva’nın hayvan biçimine girmiş hali olan süt beyazı bir boğadır. Şiva’nın seçilmiş binek hayvanı ve büyük Tanrı’nın bereketini temsil eder. Hemen hemen her Şiva tapınağında ana tapınma yerinin karşısında bir Nandi idolü görülebilir. Yalnızca Nandi’ye adanmış tapınaklar da bulunur.

  1. Pushan

Pushan toplantı, buluşma tanrısıdır. Pushan evliliklerden, yolculuklardan, yollardan ve ineklerin beslenmesinden sorumludur. Yolculuk yapanları, haydutlardan ve vahşi canavarlardan korur. Aynı zamanda bir rehberdir ve iyi tanrılardan birisidir. Altın bir mızrak taşır.

  1. Mithra

Anadolu, İran, Hindistan ve Mezopotamya’yı kapsayan çok geniş bir coğrafyada inanılan Mithra adlı tanrı, aslan başlı bir yılan olup ateşi simgelemektedir. (Sanskrit yazısıyla Mitrá), Hint kültüründe dürüstlük, dostluk, sözleşme ve toplantıların işleyişinden sorumlu ilahi varlıktır. Rigveda’da Varuna ile ilişkili bir figürdür.

  1. Kalki

Tanrı Vişnu dokuz kere çeşitli biçim ve avatarda dünyaya gelmiştir. Onuncu defa dünyaya beyaz bir atın üzerinde Güney Hindistan’da, Şabyla köyüne Kalki adı ile gelecektir. Henüz gelmemiştir. Beklenmektedir.

  1. Kamakshi

Kama, Hint kültüründe istek anlamında soyut bir tanrıdır. Aynı zamanda aşk ve sevgi tanrısıdır. İnanışa göre Kama, aklın ilk torunu, başlangıçta ortaya çıkan ilk şeydir. Kama ortaya çıkınca zıtlıklar oluşur ve insanların oluşumu, bu zıtlıkların tesiri altında gelişir.

  1. Murugan

‘Senthil’, ‘Saravana’, ‘Kartikeya’, ‘Arumugan’ ve daha birçok adlarıyla da anılır. Savaş ve zafer tanrısıdır. Aynı zamanda tanrıların komutanıdır. Daha felsefi ve entrikalı savaşları temsil etmektedir. 

  1. Skanda

Skanda, savaş tanrısıdır. Diğer adları Kàrttikeya, Kumàra, Mahàsena ve Guha’dır. Birçok savaş hilesi ile meşhurdur. Kanlı savaşları temsil edilir.

  1. Surya

Surya, Hinduizm’de güneş tanrısıdır. Dyaus Pitar’ın oğlu. Altından kolları ve saçı vardır. Savaş arabası yedi at tarafından çekilmektedir; bu yedi çakrayı temsil eder. Oğlu Tvaştar’dır.

  1. Ushas

Ushas, şafak tanrıçasıdır. Gecenin kötü ruhlarından uzak durduğu ve gökyüzündeki yolunda altın bir arabayla binişte güzelce süslenmiş bir genç kadın olarak tasvir edilir. Rengi nedeniyle genellikle kırmızımsı ineklerle özdeşleşir ve her ikisi de zamanın başlangıcında İndra tarafından Vala mağarasından yaratılır.

  1. Varuna

Varuna, yağmur, okyanus ve rüzgâr gibi tabiat olaylarına hâkimiyeti ile tanınır. Varuna insanları, yıldırım ve şimşeklerden korumaktadır.

  1. Vayu

Vayu, Rüzgâr Tanrısıdır. Rüzgârları kontrol etmektedir.

Resimlerin birçoğu http://www.charanamrit.com adresinden alınmıştır.